QoE, MOS ve E-Model

Bu yazımda sizlere  QoE, MOS ve E-Model terimlerinden bahsederek, bir network’un özellikle ses iletimi anlamında, kalitesinin ne şekilde ölçülebileceğinden bahsedeceğim. QoE (Quality of User Experience) network üzerinden  iletilen servis ve uygulamaların ölçüsüdür. Subjektif bir değerlendirme ölçütü olup, son kullanıcıların network kalitesi konusundaki düşüncelerini yansıtır. Network üzerinden iletilen ses; kullanıcının beklentisi ve yakından bildiğimiz QoS metriklerine bağlıdır. Geçikme, jitter, paket kayıpları, BER (Bit Error Rate), FER (Frame Error Rate) bunlardan bazılarıdır. Objektif bir değerlendirme ise QoS metrik değerlerinden rahatça hesaplanabilmektedir. MOS (Mean Opinion Score) puanları, subjektif bir puan olup E-Model ile objektif bir değerlendirme puanına dönüştürülebilmektedir. Şimdi MOS ve E-Model kavramlarına biraz daha yakından bakalım:)

MOS’un subjektif bir method olduğunu söylemiştim. MOS ilk olarak PSTN (Public Switched Telephone Network) için sesin kalitesinin ölçülebilmesi için geliştirilen bir methoddur. İstatistiksel anlamda önemli sayılabilecek 50-70 kişinin akustik bir oda içerisinde ses örneklerini 0 ile 5 arasında puanlamasıyla oluşmaktadır ve böylece sesin istenen kalitede olup olmadığına karar verilir. Verilen puanların ortalaması eğer 3.5 ve üzeriyse sesin kabul edilebilir düzeyde iyi olduğu anlaşılır. Aşağıdaki şekilden de belli olacaktır ki MOS puanları son kullanıcıların düşüncesiyle yakından alakalıdır.

E-Model ise network kaliteisnin objektif bir şekilde değerlendirilmesi için geliştirilen オンラインカジノ日本 ve ITU-T G.107 standardında yer alan bir değerlendirme methodudur. E-Model MOS puanlarının, R puanlarına bağlı olarak objektif bir şekilde hesaplanmasını sağlamaktadır. Kabul edersinizki, her ses örneğinin 50-70 kişiye uygun ortamda dinletilip bir MOS puanının elde edilmesi çok zor bir hadisedir. R puanı aşağıdaki fomül ile hesaplanmaktadır.

Burada R0 SNR (signal to noise ratio),  ses sinyalindeki ani yükseliş alçalışlar ve kuantalama gürültüsünü, Id gecikmeyi, Ie ise BER ve paket kaybını göstermektedir. A ise kullanıcı beklentisini gösteren avantaj puanıdır. Bu puan diğer olumsuzluklara eklenmektedir. ITU-T G.107 standardı MOS puanları ile R puanları arasında bağlantı kurmaktadır. Bu standartda belirtildiği şekilde MOS puanları, R puanlarından aşağıdaki formül ile elde edilmektedir.

MOS ile R puanları arasındaki ilişki aşağıdaki grafikte de görülebilir.

Teşekkürler

Enver Enis Güngör

“QoE, MOS ve E-Model” için bir cevap

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir